اهدای جنین

اهدای جنین یا انتقال جنین به معنای انتقال جنین حاصل از لقاح خارج رحمی (آزمایشگاهی) اسپرم و تخمک یک زن و مرد به درون رحم زنی غیر از زن صاحب تخمک است. اهدای جنین به افرادی که توانایی بچه دار شدن ندارند (یا تخمک زن قدرت باروری ندارد و یا اسپرم مرد دچار مشکل است) این امکان را می دهد که صاحب فرزند شوند. اهدای جنین از پیچ و خم های زیادی از نظر قانونی و عرفی و شرعی عبور کرده است و اکنون در ایران بسیاری از زوج های نازا را صاحب فرزند کرده است. بررسی حقوقی موضوع اهدای جنین و رعایت مسایل شرعی در اهدای جنین و همچنین آثار و تبعات اهدای جنین، نیاز به واکاوی موضوع اهدای جنین و جایگاه حقوقی و اجتماعی اهدای جنین در جامعه دارد. زوجینی وجود دارند که بنا به دلایل پزشکی، امکان رشد طبیعی جنین در بدن زن را ندارند. در مواردی که تخمک زن قدرت باروری ندارد و یا اسپرم شوهر با مشکل مواجه است، نازایی در زوجین تحقق می یابد. انتقال جنینی که در خارج از رحم مادر رشد یافته، اهدای جنین محسوب می شود. راه پر پیچ و خم قانونی و حقوقی اهدای جنین و تلقیح مصنوعی، با تصویب قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور که در سال 1382 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، همه چالش ها در زمینه اهدای جنین و لقاح مصنوعی را به پایان رساند و مشکل نازایی بسیاری از زوجین نابارور را مرتفع نمود. آیا با معنی اهدای جنین و لقاح مصنوعی آشنا هستید؟ وضعیت حقوقی فرزند متولد شده با اهدای جنین و تلقیح مصنوعی چیست؟ آیا زنی که جنین در رحم اجاره ای وی رشد می کند، مادر طفل است و یا اهدا کننده اسپرم، پدر طفل محسوب می شود؟ راه قانونی اهدای جنین و لقاح مصنوعی چیست؟ تلقیح مصنوعی تحت چه شرایطی امکان پذیر است؟
تارخچه اهدای جنین و لقاح مصنوعی
علم اهدای جنین و لقاح مصنوعی یکی از علوم جدید در موضوع درمان ناباروری زوجینی است که بنا به هر دلیلی اعم از نقص در کروموزم یا تخمک، امکان بچه دار شدن به طریق طبیعی را ندارند. در ایران با توجه به تحولات صورت گررفته در این زمینه و پس از تصویب قانون اهدای جنین به زوج های نابارور در سال1382، آیین نامه اجرایی این قانون نیز در ساال 1383 به تصویب رسید و فصل نوینی را برای درمان تخصصی ناباروری گشود. تصویب قانون حمایت خانواده در سال 1392 نیز این درخواست را درصلاحیت دادگاه خانواده قرار داد و مهرتاییدی بر اجرای این قانون زده شد.
شرایط اهدا جنین
زوج های متقاضی اهدای جنین و زوجهای متقاضی دریافت جنین اهدایی باید شرایط زیر را داشته باشند: -وجود رابطه زوجیت به صورت شرعی وقانونی بین زوجین متقاضی اهدای جنین. -عدم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان. -دارا بودن سلامت جسمی و ضریب هوشی مناسب برای زوجین. -نداشتن بیماریهای مقاربتی مانند سفلیس و سوزاک و ایدز یا بیماریهای صعب العلاج. -موافقت و رضایت کتبی زوج اهدا کننده جنین و درخواست کتبی زوجین متقاضی جنین. -تابعیت جمهوری اسلامی ایران برای زوجین.
نحوه اهدا جنین
بر اساس آیین نامه اجرایی قانون اهدای جنین به زوجین نابارور و قانون حمایت خانواده، رسیدگی به درخواست اهدای جنین، درصلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد. درخواست اهدای جنین، خارج از نوبت و در وقت اداری بدون جلسه رسیدگی ترافعی مورد رسیدگی قرار می گیرد و نیازی به رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی ندارد. موضوع خواسته اهدای جنین در تهران و مراکز استانها به دفتر خدمات قضایی تقدیم می شود و در سایر شهرها به دفتر دادگاه خانواده تقدیم می شود. دادگاه با احراز شرایط زوجین متقاضی اهدای جنین و زوجین متقاضی دریافت جنین در وقت فوق العاده تصمیم به پذیرش درخواست اهدای جنین و یا رد آن می گیرد. درصورت رد درخواست اهدای جنین توسط دادگاه این موضوع قابل اعتراض در دادگاه تجدید نظر مرکز استان می باشد. اما در صورت پذیرش درخواست اهدای جنین، موضوع به یکی از مراکز مجاز درمان تخصصی ناباروری، توسط وزارت بهداشت، جهت اجرای رای دادگاه ابلاغ می شود.
وظیفه مرکز مجاز درمان تخصصی ناباروری
مراکز مجاز درمان تخصصی ناباروری که توسط وزارت بهداشت، اقدام به دریافت مجوز می نمایند، طبق آیین نامه قانون اهدای جنین، وظایف و تکالیفی بر عهده دارند که در زیر به آن می پردازیم: -مراقبت وحفاظت از جنین های اهدایی از سوی مسلمانان و اقلیت های مذهبی به طور جداگانه و رعایت مناسبت های دینی بین جنین و والدین متقاضی در زمان انتقال و اهدای جنین. -اجرای رای قطعی مقام قضایی و بایگانی رای اهدای جنین در پرونده متقاضی. -پذیرش درخواست متقاضی اهدای جنین و متقاضی انتقال جنین و صدور گواهی و معرفی نامه لازم جهت ارایه به دادگاه خانواده. -تحویل، محافظت و انتقال جنین های اهدایی به صورت کاملا محرمانه. -صدور گواهی عدم باروری برای زوج های متقاضی دریافت جنین اهدایی، پس از معاینات و آزمایشهای لازم و مراحل فنی و تخصصی. پس از انتقال جنین، زوجینی که موفق به دریافت جنین اهدایی شده اند، والدین جنین و فرزند متولد شده محسوب می شوند و اهدا کنندگان جنین هیچ گونه حق قانونی نخواهند داشت. وضعیت حضانت، ارث و ولایت جنین اهدایی مانند سایر متولدین از پدر و مادر می باشد و تفاوتی از این لحاظ بین فرزند متولد شده از طریق اهدای جنین یا لقاح مصنوعی و لقاح طبیعی وجود ندارد.
مدارک لازم جهت درخواست اهدای جنین و پذیرش جنین
زوجینی که تقاضای اهدای جنین دارند به یکی از مراکز تخصصی درمان ناباروری مانند پژوهشگاه رویان مراجعه می نمایند. پس از طی مراحل آزمایش های تخصصی و تایید این مراکز، جنین آنها دریافت، و به بانک نگهداری جنین که تحت نظارت وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی است منتقل می شود. جنین می تواند به دو صورت تازه و منجمد نگهداری و به رحم متقاضی اهدای جنین منتقل شود. اما متقاضیان دریافت اهدای جنین با مراجعه به یکی از مراکز درمان تخصصی ناباروری، اقدام به گذراندن مراحل آزمایش های تخصصی نموده و پس از دریافت گواهی لازم مبنی بر ناباروری با تهیه سایر مدارک به دادگاه خانواده مراجعه نموده و درخواست پذیرش جنین اهدایی را ارایه مینمایند. -گواهی صادره از مراکز مجاز تخصصی ناباروری وزارت بهداشت و معرفینامه زوجین. -درخواست کتبی زوجین برای دریافت جنین اهدایی. -گواهی عدم اعتیاد . -گواهی سلامتی از بیماریهای مقرر در آیین نامه اهدای جنین -شناسنامه، کارت ملی و سند ازدواج. -دادخواست تنظیمی به همراه پرداخت هزینه های دادرسی. -مشاوره حقوقی درباره اهدای جنین
نتیجه گیری:
1- تلقیح مصنوعی تخمک زن با اسپرم شوهر مورد قبول قانون گذار ایران و فقه می باشد و اگر گروهی از فقها در این خصوص تردید دارند به علت بیم ارتکاب گناه است که برخی از جنبه های آن با در نظر گرفتن اضطرار می تواند وجهه مشروع بیابد . 2-در خصوص ماهیت قرار داد اهدا جنین باید بین مراحل مختلف آن قائل به تفکیک شد : اولین مرحله که افراد گامت خود را به مراکز درمانی ارائه می کنند به جهت مالیت یافتن گامت می تواند منطبق بر عقد بیع ، هبه ، صلح و ... باشد و مرحله دوم که گامت در آزمایشگاه تلقیح شده اما هنوز در رحم مستقر نشده نیز همانند مرحله اول است اما در مرحله سوم که جنین به رحم منتقل می شود اطلاق عناوین عقد هبه ، صلح و ... با کرامت انسان تعارض پیدا می کند وباید آنرا یک نوع قرارداد خصوصی در فرایند درمان زوجین نابارور دانست . 3-طفل متولد از اهدا جنین ، به پدر و مادر ژنتیکی خود یعنی اهدا کنندگان گامت منتسب است و نسب قانونی تنها در رابطه با آنها برقرار می شود نه زوجین متقاضی جنین . 4- از لحاظ حرمت نکاح ، تنها نکاح بین طفل و پدر و مادر ژنتیکی و خویشان آنها ممنوع است اما بین طفل و مادر متقاضی جنین و به طریق اولی شوهر وی هیچ حرمتی ایجاد نمی شود اگر چه طفل از مادر متقاضی به مقدار کافی شیر خورده باشد زیرا شرایط و احکام قرابت رضاعی منتفی است . 5- رابطه توارث فقط بین طفل و پدر و مادر واقعی طفل ( صاحبان اسپرم و تخمک ) بر قرار است . وکلای متخصص خانواده موسسه حقوقی الهام، با بررسی تخصصی پرونده های خانواده و سنجش میزان توفیق در پرونده ها، آخرین تغییرات قوانین را دراختیار همراهان قرار می دهند.

موسسه حقوقی الهام بهترین مشاورو وکیل شما جهت انجام امور خانواده