عقد صلح

صلح در قانون مدنی ما كه از فقه امامیه گرفته شده است، معنی وسیع تری دارد به طوری كه عقد صلح می تواند به طور فرعی جایگزین عقود دیگری مانند بیع، اجاره و عاریه قرار گیرد. عقد صلح در فقه امامیه به عنوان سید الاحكام معروف است. البته لزومی ندارد حتماً اختلافی موجود باشد تا عقد صلح محقق شود، بلكه این عقد می تواند وسیله معامله و یا اجاره هم قرار گیرد. به همین جهت قانون مدنی در ماده ۷۵۲ عقد صلح را در معنای وسیع آن پذیرفته است زیرا به موجب ماده فوق عقد صلح ممكن است برای رفع مرافعه و دعوا و یا در مورد معامله و یا سایر عقود به كار رود. آنچه مسلم است در عقد صلح تفاهم و تعامل و سازش بین طرفین وجود دارد و همین موجب امتیاز عقد صلح بوده و آن را از سایر عقود ممتاز می كند. اقسام صلح: ۱- صلح به منظور رفع تنازع (صلح دعوی): كه همان تراضی طرفین برای پایان دادن به دعوی است. ۲- صلح در مقام معامله: كه عبارت از صلحی است كه به صورت عرفی جایگزین عقود دیگر می شود. صلح به طور معمول دارای معوض است ولی ضرورتی ندارد كه ارزش دو عوض با هم برابر باشد، هر گاه عوض نابرابر و ناچیزی در صلح تعیین شود، چنین صلحی ،صلح محاباتی نامیده می شود. شرایط عقد صلح طرفین در عقد صلح باید دارای شرایط زیر باشند: ۱- اهلیت (رشد – عقل – بلوغ) : منظور از آن هم اهلیت در معامله و هم اهلیت در تصرف است و چون تاجر ورشكسته و مرتهن (كسی كه مال برای او به رهن گذاشته می شود) ،اهلیت در تصرف ندارند بنابراین نمی توانند طرف عقد صلح واقع شوند. ۲- صلح بر امر غیر مشروع باطل است .مانند كسی كه به موجب عقد صلح حلالی را حرام و یا حرامی را حلال كند ( صلح برای آشامیدن شراب كه در دین اسلام چنین صلحی حرام است.). ۳- عقد صلح كه برای فرار از دین باشد باطل است، زیرا عقد چنین صلحی موجب ورود خسارت بر طلبكاران می شود و چون جهت چنین عقدی باطل است خود عقد نیز باطل می شود. ۴- صلح بر امر باطل، باطل است. به عنوان مثال اگر دو نفر زمین مواتی ( زمین موات زمینی است كه مالك ندارد و آباد نیست) را با یكدیگر معامله كنند و در این معامله بین آنان اختلافی حاصل و سپس بخواهند این اختلاف را به صلح خاتمه دهند چنین صلحی باطل است ،زیرا اساس اختلاف در خصوص معامله زمین موات بوده كه باطل است. ۵- اموال دولتی را نمی توان مصالحه كرد، زیرا در عقد صلح، مورد صلح باید در مالكیت مطلق شخصی كه می خواهد مالش را صلح كند باشد. عقد صلح به صورت فرعی می تواند به جای عقود زیر قرار گیرد: 1- عقد بیع 2-عقد اجاره 3- عقد عاریه 4- هبه 5- ابراء عقد صلح به ضرر شخص ثالث چنانچه موضوع صلح با نظم و قواعد عمومی در تعارض باشد صحیح نیست مانند بستن عقد صلح به منظور محروم كردن شریك از حق شفعه. چنانچه یكی از شركا به منظور محروم كردن شریك خود برای استفاده از حق شفعه اش با شخص ثالثی قرارداد صلح منعقد اما در واقع منظورش فروش سهم خود باشد و از عقد صلح به منظور پوشش ظاهری استفاده كند ،عقد صلح باطل است و در واقع چنین صلحی به ضرر شخص ثالث است. عقد صلح به نفع شخص ثالث در عقد صلح می توان شرطی را به نفع ثالث كرد مثال شخص الف با شخص ب درباره موضوعی صلح می كنند مشروط بر آن كه یكی از طرفین كاری را به نفع شخص ثالث انجام دهد .صلحی كه به این طریق منعقد می شود با ورشكسته شدن متعهد فسخ نمی شود مگر آن كه در عقد صلح چنین شرطی شده باشد و در صورت عدم قید چنین شرطی، متعهد له در ردیف سایر طلبكاران ورشكسته قرار گرفته و سهمی از اموال به او می رسد. نکاتی در مورد عقد صلح 1-صلحی كه در دادگاه و یا شوراهای حل اختلاف انجام شود ، نسبت به طرفین و وراث و قائم مقام قانونی آن ها نافذ و معتبر است و چنین صلحی مانند احكام دادگستری به اجرا گذاشته می شود . 2- اگر صلحی به موجب سند رسمی انجام شود موجب ختم رسیدگی در دادگاه بوده و مقررات راجع به اجرای مفاد اسناد لازم الاجرا در مورد آن جاری خواهد شد. 3-چنانچه كسی مالی را با عقد صلح تملیك كند و بعد معلوم شود كه مال در زمان وقوع صلح از بین رفته بوده، چنین صلحی باطل است. همچنین اگر درمورد اختلاف در حضانت كودكی صلح و بعداً معلوم شود كه اساساً طفل در زمان وقوع عقد صلح فوت كرده ،چنین صلحی باطل است. 4-حقی كه در اثر وقوع جرم ایجاد می شود را نیز می توان صلح كرد.به عنوان مثال اگر تصادفی واقع و ضرری متوجه شخص شود می توان مطالبه خسارت ناشی از تصادف را صلح كرد اما باید جرمی وقوع یابد تا صلح واقع شود و نمی توان آثار احتمالی جرمی كه هنوز واقع نشده است را صلح کرد. توضیح: با توجه به اینکه مطابق قانون، صلح نامه می بایست ثبت رسمی شود تا اعتبار قانونی داشته باشد لذا بهتر است صلح نامه در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود. در صورتی که بعد از تنظیم سند عادی صلح، مصالح حاضر به تنظیم سند رسمی صلح نباشد، متصالح می بایست دادخواست الزام مصالح به تنظیم سند رسمی صلح را از طریق دادگاه حقوقی مطرح کند.

موسسه حقوقی الهام بهترین مشاورو وکیل شما جهت تنظیم قراردادها